Quiz do druku

Siła tarcia — sprawdź się

Klasa 5 (szkoła podstawowa) 12 zadań 14 pkt ok. 16 min

Imię i nazwisko: Data: Wynik: / 14

Rozwiąż w przeglądarce Lekcja do tego quizu

Zadanie 1
1 pkt

Czym jest siła tarcia i skąd się bierze?
- A. To siła, która działa tylko w cieczach i gazach
- B. To siła, z jaką Ziemia przyciąga ciała w dół
- C. To siła, która pcha ciało do przodu, gdy zaczyna się poruszać
- D. To siła przeciwdziałająca ruchowi (lub próbie ruchu); powstaje na styku dwóch powierzchni, których nierówności zahaczają o siebie
Zadanie 2
1 pkt

W którą stronę działa siła tarcia, gdy pchasz klocek w prawo?
- A. W prawo — zgodnie z kierunkiem ruchu
- B. Pionowo w górę — odpycha klocek od podłogi
- C. W lewo — przeciwnie do kierunku ruchu
- D. Pionowo w dół — jak siła ciężkości
Zadanie 3
1 pkt

Od czego zależy wartość siły tarcia?
- A. Wyłącznie od wielkości pola powierzchni styku ciała z podłożem
- B. Tylko od koloru ciała
- C. Od rodzaju powierzchni (chropowatości) oraz od siły, z jaką ciało jest dociskane do podłoża
- D. Od tego, jak wysoko nad podłogą znajduje się ciało
Zadanie 4
1 pkt

Dla klocka pchanego po podłodze siła tarcia zależy od tego, jak dużą ścianką klocek dotyka podłogi (od pola powierzchni styku).

Prawda Fałsz
Zadanie 5
1 pkt

Siła tarcia może działać także wtedy, gdy ciało się jeszcze nie porusza — np. gdy pchasz ciężką szafę, a ona ani drgnie.

Prawda Fałsz
Zadanie 6
1 pkt

Dlaczego zimą posypujemy oblodzony chodnik piaskiem?
- A. Piasek podgrzewa lód i go topi
- B. Piasek sprawia, że lód staje się gładszy
- C. Piasek zmniejsza tarcie, dzięki czemu łatwiej się ślizgać
- D. Piasek zwiększa chropowatość powierzchni, więc zwiększa tarcie i buty się nie ślizgają
Zadanie 7
1 pkt

Kolega twierdzi: „Tarcie zawsze przeszkadza". Czy ma rację?
- A. Tak — tarcie zawsze jest szkodliwe i należy je całkowicie usuwać
- B. Nie — bez tarcia nie zrobilibyśmy kroku, hamulce by nie działały, a długopis wyślizgiwałby się z palców
- C. Nie, bo tarcie w ogóle nie wpływa na ruch ciał
- D. Tak, bo tarcie tylko spowalnia maszyny
Zadanie 8
1 pkt

Pełne pudło z książkami ma masę $m = 12\ \text{kg}$ i stoi na podłodze. Z jaką siłą dociska do podłoża? (To siła ciężkości pudła; przyjmij $g = 10\ \tfrac{\text{N}}{\text{kg}}$.) Wskazówka: im większy docisk, tym większe tarcie.

Odpowiedź: N
Zadanie 9
1 pkt

Klocek przesuwamy po stole ze stałą prędkością, ciągnąc go siłomierzem, który pokazuje $6\ \text{N}$. Przy stałej prędkości siła tarcia równoważy siłę ciągnięcia. Ile wynosi siła tarcia?

Odpowiedź: N
Zadanie 10
3 pkt

Ten sam klocek popychamy z tą samą prędkością początkową po trzech powierzchniach: po lodzie, po drewnie i po dywanie.
1. a)
  Na której powierzchni tarcie będzie najmniejsze?
  - A. Na drewnie — jest twarde
  - B. Na lodzie — jest najbardziej gładki
  - C. Na dywanie — jest miękki
2. b)
  Na której powierzchni klocek dojedzie najdalej?
  - A. Na lodzie — najmniejsze tarcie najsłabiej go hamuje
  - B. Na dywanie — bo dywan jest miękki i śliski
  - C. Wszędzie dojedzie tak samo daleko
3. c)
  Na dywanie klocek zatrzyma się najszybciej, bo dywan daje największe tarcie.
  
  Prawda Fałsz
Zadanie 11
1 pkt

Co robimy, gdy tarcie w maszynie (np. w łańcuchu roweru) przeszkadza?
- A. Nic nie da się zrobić — tarcia nie można zmniejszyć
- B. Posypujemy piaskiem, żeby zwiększyć tarcie
- C. Smarujemy — olej wypełnia nierówności powierzchni i tarcie maleje
- D. Zwiększamy docisk części do siebie
Zadanie 12
1 pkt

Bardzo gładkie powierzchnie (np. lód) mają tarcie równe dokładnie zero.

Prawda Fałsz

Klucz odpowiedzi

Klucz zaczyna się na nowej stronie. Aby wydrukować sam arkusz, dopisz ?klucz=0 na końcu adresu.

1.

D

Zgadza się. Nawet „gładkie" powierzchnie mają mikroskopijne nierówności. Gdy zahaczają o siebie, powstaje opór, który czujemy jako tarcie.
2.

C

Tak. Siła tarcia działa zawsze przeciwnie do kierunku ruchu ciała, dlatego hamuje.
3.

C

Dokładnie. Im bardziej chropowate powierzchnie i im większy docisk, tym większe tarcie.
4.

Fałsz

Fałsz. To jeden z najczęstszych błędów. Tarcie zależy od docisku i rodzaju powierzchni, a nie od wielkości pola styku — obojętne, czy klocek leży na dużej, czy na małej ściance.
5.

Prawda

Prawda. Tarcie przeciwdziała także próbie ruchu. Dopóki pchasz szafę zbyt słabo, tarcie równoważy Twoje pchanie i szafa stoi w miejscu.
6.

D

Tak. Lód jest bardzo gładki (małe tarcie). Chropowaty piasek zwiększa tarcie, dzięki czemu buty „trzymają się" chodnika.
7.

B

Właśnie. Tarcie bywa pożyteczne (chodzenie, hamulce, trzymanie przedmiotów) i szkodliwe (zużywanie części) — nie zawsze przeszkadza.
8.

120 N

Siła docisku do podłogi to ciężar pudła: $$F = m \cdot g = 12\ \text{kg} \cdot 10\ \tfrac{\text{N}}{\text{kg}} = 120\ \text{N}$$ Większy docisk oznacza większą siłę tarcia — dlatego pełne pudło trudniej przesunąć niż puste.
9.

6 N

Skoro klocek jedzie ze stałą prędkością (nie przyspiesza), siły się równoważą: siła tarcia jest równa co do wartości sile ciągnięcia i przeciwnie skierowana. Zatem: $$F_{tarcia} = 6\ \text{N}$$ Siłomierz pokazuje więc pośrednio wartość siły tarcia.
10a.

B

Tak. Im gładsza powierzchnia, tym mniejsze tarcie. Lód jest bardzo gładki, dlatego tak łatwo się na nim ślizgać.
10b.

A

Zgadza się. Mniejsze tarcie oznacza słabsze hamowanie, więc klocek pokona największą drogę, zanim się zatrzyma.
10c.

Prawda

Prawda. Chropowaty dywan daje największe tarcie, które najmocniej hamuje klocek — dlatego dojedzie on najkrótszą drogę.
11.

C

Tak. Smar wygładza kontakt między częściami, zmniejszając zahaczanie nierówności, a więc i tarcie.
12.

Fałsz

Fałsz. Nawet bardzo gładkie powierzchnie mają mikroskopijne nierówności, więc tarcie może być bardzo małe, ale nigdy nie znika całkowicie.

Zadanie 1

Zadanie 2

Zadanie 3

Zadanie 4

Zadanie 5

Zadanie 6

Zadanie 7

Zadanie 8

Zadanie 9

Zadanie 10

Zadanie 11

Zadanie 12

Klucz odpowiedzi