Fizyka Bez Stresu
Quiz do druku

Siła tarcia — sprawdź się

Klasa 5 (szkoła podstawowa) 12 zadań 14 pkt ok. 16 min
Imię i nazwisko: Data: Wynik: / 14
Rozwiąż w przeglądarce Lekcja do tego quizu

  1. Zadanie 1

    1 pkt

    Czym jest siła tarcia i skąd się bierze?

    • A. To siła, z jaką Ziemia przyciąga ciała w dół
    • B. To siła, która pcha ciało do przodu, gdy zaczyna się poruszać
    • C. To siła przeciwdziałająca ruchowi (lub próbie ruchu); powstaje na styku dwóch powierzchni, których nierówności zahaczają o siebie
    • D. To siła, która działa tylko w cieczach i gazach

  2. Zadanie 2

    1 pkt

    W którą stronę działa siła tarcia, gdy pchasz klocek w prawo?

    • A. W prawo — zgodnie z kierunkiem ruchu
    • B. Pionowo w górę — odpycha klocek od podłogi
    • C. Pionowo w dół — jak siła ciężkości
    • D. W lewo — przeciwnie do kierunku ruchu

  3. Zadanie 3

    1 pkt

    Od czego zależy wartość siły tarcia?

    • A. Od tego, jak wysoko nad podłogą znajduje się ciało
    • B. Od rodzaju powierzchni (chropowatości) oraz od siły, z jaką ciało jest dociskane do podłoża
    • C. Wyłącznie od wielkości pola powierzchni styku ciała z podłożem
    • D. Tylko od koloru ciała

  4. Zadanie 4

    1 pkt

    Dla klocka pchanego po podłodze siła tarcia zależy od tego, jak dużą ścianką klocek dotyka podłogi (od pola powierzchni styku).

    Prawda Fałsz

  5. Zadanie 5

    1 pkt

    Siła tarcia może działać także wtedy, gdy ciało się jeszcze nie porusza — np. gdy pchasz ciężką szafę, a ona ani drgnie.

    Prawda Fałsz

  6. Zadanie 6

    1 pkt

    Dlaczego zimą posypujemy oblodzony chodnik piaskiem?

    • A. Piasek zwiększa chropowatość powierzchni, więc zwiększa tarcie i buty się nie ślizgają
    • B. Piasek podgrzewa lód i go topi
    • C. Piasek zmniejsza tarcie, dzięki czemu łatwiej się ślizgać
    • D. Piasek sprawia, że lód staje się gładszy

  7. Zadanie 7

    1 pkt

    Kolega twierdzi: „Tarcie zawsze przeszkadza". Czy ma rację?

    • A. Nie — bez tarcia nie zrobilibyśmy kroku, hamulce by nie działały, a długopis wyślizgiwałby się z palców
    • B. Nie, bo tarcie w ogóle nie wpływa na ruch ciał
    • C. Tak — tarcie zawsze jest szkodliwe i należy je całkowicie usuwać
    • D. Tak, bo tarcie tylko spowalnia maszyny

  8. Zadanie 8

    1 pkt

    Pełne pudło z książkami ma masę $m = 12\ \text{kg}$ i stoi na podłodze. Z jaką siłą dociska do podłoża? (To siła ciężkości pudła; przyjmij $g = 10\ \tfrac{\text{N}}{\text{kg}}$.) Wskazówka: im większy docisk, tym większe tarcie.

    Odpowiedź: N

  9. Zadanie 9

    1 pkt

    Klocek przesuwamy po stole ze stałą prędkością, ciągnąc go siłomierzem, który pokazuje $6\ \text{N}$. Przy stałej prędkości siła tarcia równoważy siłę ciągnięcia. Ile wynosi siła tarcia?

    Odpowiedź: N

  10. Zadanie 10

    3 pkt

    Ten sam klocek popychamy z tą samą prędkością początkową po trzech powierzchniach: po lodzie, po drewnie i po dywanie.

    lód drewno dywan
    1. a)

      Na której powierzchni tarcie będzie najmniejsze?

      • A. Na drewnie — jest twarde
      • B. Na lodzie — jest najbardziej gładki
      • C. Na dywanie — jest miękki
    2. b)

      Na której powierzchni klocek dojedzie najdalej?

      • A. Na lodzie — najmniejsze tarcie najsłabiej go hamuje
      • B. Wszędzie dojedzie tak samo daleko
      • C. Na dywanie — bo dywan jest miękki i śliski
    3. c)

      Na dywanie klocek zatrzyma się najszybciej, bo dywan daje największe tarcie.

      Prawda Fałsz

  11. Zadanie 11

    1 pkt

    Co robimy, gdy tarcie w maszynie (np. w łańcuchu roweru) przeszkadza?

    • A. Smarujemy — olej wypełnia nierówności powierzchni i tarcie maleje
    • B. Nic nie da się zrobić — tarcia nie można zmniejszyć
    • C. Posypujemy piaskiem, żeby zwiększyć tarcie
    • D. Zwiększamy docisk części do siebie

  12. Zadanie 12

    1 pkt

    Bardzo gładkie powierzchnie (np. lód) mają tarcie równe dokładnie zero.

    Prawda Fałsz

Klucz odpowiedzi

Klucz zaczyna się na nowej stronie. Aby wydrukować sam arkusz, dopisz ?klucz=0 na końcu adresu.

  1. 1.

    C

    Zgadza się. Nawet „gładkie" powierzchnie mają mikroskopijne nierówności. Gdy zahaczają o siebie, powstaje opór, który czujemy jako tarcie.

  2. 2.

    D

    Tak. Siła tarcia działa zawsze przeciwnie do kierunku ruchu ciała, dlatego hamuje.

  3. 3.

    B

    Dokładnie. Im bardziej chropowate powierzchnie i im większy docisk, tym większe tarcie.

  4. 4.

    Fałsz

    Fałsz. To jeden z najczęstszych błędów. Tarcie zależy od docisku i rodzaju powierzchni, a nie od wielkości pola styku — obojętne, czy klocek leży na dużej, czy na małej ściance.

  5. 5.

    Prawda

    Prawda. Tarcie przeciwdziała także próbie ruchu. Dopóki pchasz szafę zbyt słabo, tarcie równoważy Twoje pchanie i szafa stoi w miejscu.

  6. 6.

    A

    Tak. Lód jest bardzo gładki (małe tarcie). Chropowaty piasek zwiększa tarcie, dzięki czemu buty „trzymają się" chodnika.

  7. 7.

    A

    Właśnie. Tarcie bywa pożyteczne (chodzenie, hamulce, trzymanie przedmiotów) i szkodliwe (zużywanie części) — nie zawsze przeszkadza.

  8. 8.

    120 N

    Siła docisku do podłogi to ciężar pudła: $$F = m \cdot g = 12\ \text{kg} \cdot 10\ \tfrac{\text{N}}{\text{kg}} = 120\ \text{N}$$ Większy docisk oznacza większą siłę tarcia — dlatego pełne pudło trudniej przesunąć niż puste.

  9. 9.

    6 N

    Skoro klocek jedzie ze stałą prędkością (nie przyspiesza), siły się równoważą: siła tarcia jest równa co do wartości sile ciągnięcia i przeciwnie skierowana. Zatem: $$F_{tarcia} = 6\ \text{N}$$ Siłomierz pokazuje więc pośrednio wartość siły tarcia.

  10. 10a.

    B

    Tak. Im gładsza powierzchnia, tym mniejsze tarcie. Lód jest bardzo gładki, dlatego tak łatwo się na nim ślizgać.

  11. 10b.

    A

    Zgadza się. Mniejsze tarcie oznacza słabsze hamowanie, więc klocek pokona największą drogę, zanim się zatrzyma.

  12. 10c.

    Prawda

    Prawda. Chropowaty dywan daje największe tarcie, które najmocniej hamuje klocek — dlatego dojedzie on najkrótszą drogę.

  13. 11.

    A

    Tak. Smar wygładza kontakt między częściami, zmniejszając zahaczanie nierówności, a więc i tarcie.

  14. 12.

    Fałsz

    Fałsz. Nawet bardzo gładkie powierzchnie mają mikroskopijne nierówności, więc tarcie może być bardzo małe, ale nigdy nie znika całkowicie.