Fizyka Bez Stresu
Quiz do druku

Układ odniesienia i względność ruchu — sprawdź się

Klasa 5 (szkoła podstawowa) 12 zadań 14 pkt ok. 15 min
Imię i nazwisko: Data: Wynik: / 14
Rozwiąż w przeglądarce Lekcja do tego quizu

  1. Zadanie 1

    1 pkt

    Czym jest ruch w fizyce?

    • A. Ruchem, który da się opisać bez wskazywania, względem czego patrzymy
    • B. Zmianą kształtu ciała, gdy działa na nie siła
    • C. Zmianą położenia ciała względem innych ciał (układu odniesienia) w miarę upływu czasu
    • D. Każdą zmianą prędkości ciała

  2. Zadanie 2

    1 pkt

    Ala jedzie pociągiem i obok niej siedzi mama. Za oknem stoi latarnia. Które zdanie jest poprawne?

    • A. Względem mamy Ala się nie porusza, ale względem latarni porusza się razem z pociągiem
    • B. Ala porusza się względem mamy, bo obie jadą pociągiem
    • C. Nie da się tego rozstrzygnąć, bo ruch nie zależy od obserwatora
    • D. Ala się nie porusza — przecież spokojnie siedzi w fotelu

  3. Zadanie 3

    1 pkt

    Bez podania układu odniesienia można jednoznacznie stwierdzić, czy ciało się porusza, czy stoi w miejscu.

    Prawda Fałsz

  4. Zadanie 4

    1 pkt

    Co to jest tor ruchu?

    • A. Długość trasy, którą pokonało ciało, wyrażona w metrach
    • B. Odległość w linii prostej między początkiem a końcem trasy
    • C. Czas, w którym ciało pokonuje trasę
    • D. Linia, po której porusza się ciało

  5. Zadanie 5

    1 pkt

    Tor i droga to dokładnie to samo pojęcie.

    Prawda Fałsz

  6. Zadanie 6

    1 pkt

    W którym przypadku tor ruchu jest krzywoliniowy?

    • A. Sanki zjeżdżające prosto w dół po prostym stoku
    • B. Koniec wskazówki zegara przesuwający się po tarczy
    • C. Winda jadąca pionowo w górę szybem
    • D. Kulka tocząca się po prostej, poziomej rynience

  7. Zadanie 7

    1 pkt

    Uczeń przeszedł najpierw $40\ \text{m}$ wzdłuż boiska, a potem skręcił i przeszedł jeszcze $30\ \text{m}$. Jaką drogę pokonał łącznie?

    Odpowiedź: m

  8. Zadanie 8

    1 pkt

    Siedzisz nieruchomo na krześle w swoim pokoju. Czy się poruszasz?

    • A. To zależy od układu odniesienia — względem pokoju stoisz, ale względem Słońca pędzisz razem z Ziemią
    • B. Nie da się odpowiedzieć, bo ruch nie ma nic wspólnego z układem odniesienia
    • C. Poruszasz się zawsze i względem każdego układu odniesienia jednakowo szybko
    • D. Nie poruszasz się — skoro spokojnie siedzisz, na pewno stoisz w miejscu

  9. Zadanie 9

    1 pkt

    Idziesz z domu do sklepu krętą ścieżką, omijając plac zabaw. Sklep jest w linii prostej oddalony o $200\ \text{m}$, ale twoja ścieżka miała długość $300\ \text{m}$. Ile wynosi droga, którą pokonałeś?

    • A. $100 ext{m}$ — jako różnica $300 ext{m} - 200 ext{m}$
    • B. $300 ext{m}$ — droga to długość całej pokonanej (krętej) trasy
    • C. $200 ext{m}$ — bo tyle wynosi odległość do sklepu w linii prostej
    • D. $500 ext{m}$ — jako suma $300 ext{m} + 200 ext{m}$

  10. Zadanie 10

    1 pkt

    Środek koła roweru jadącego prosto szkolnym korytarzem porusza się po torze prostoliniowym.

    Prawda Fałsz

  11. Zadanie 11

    3 pkt

    Kuba idzie z domu (D) do biblioteki. Najpierw idzie prosto $50\ \text{m}$ do rogu ulicy (R), potem skręca i idzie $120\ \text{m}$ do parku (P), a na końcu jeszcze $80\ \text{m}$ do biblioteki (B).

    D R P B 50 m 120 m 80 m
    1. a)

      Oblicz drogę, którą pokonał Kuba na całej trasie z domu do biblioteki.

      Odpowiedź: m
    2. b)

      Jaki jest tor ruchu Kuby na całej trasie?

      • A. Krzywoliniowy (łamany) — bo trasa dwa razy zmienia kierunek
      • B. Nie ma toru, skoro Kuba kilka razy się zatrzymywał na rogach
      • C. Prostoliniowy — bo każdy odcinek z osobna jest prosty
    3. c)

      Odległość biblioteki od domu w linii prostej jest mniejsza niż pokonana droga $250\ \text{m}$.

      Prawda Fałsz

  12. Zadanie 12

    1 pkt

    Kubek stoi na stoliku w jadącym autobusie. Które stwierdzenie jest prawdziwe?

    • A. Nie można nic powiedzieć o ruchu kubka, bo nie znamy jego masy
    • B. Względem stolika kubek stoi, ale względem ulicy porusza się razem z autobusem
    • C. Kubek porusza się względem stolika, bo autobus jedzie
    • D. Kubek stoi w miejscu względem każdego układu odniesienia

Klucz odpowiedzi

Klucz zaczyna się na nowej stronie. Aby wydrukować sam arkusz, dopisz ?klucz=0 na końcu adresu.

  1. 1.

    C

    Dokładnie. Aby mówić o ruchu, musimy porównać położenie ciała z czymś innym — z wybranym układem odniesienia. Bez niego opis ruchu nie ma sensu.

  2. 2.

    A

    Tak — to istota względności ruchu. Odpowiedź „czy Ala się porusza?" zależy od wybranego układu odniesienia: względem mamy nie, względem latarni tak.

  3. 3.

    Fałsz

    Fałsz. Ruch jest względny — dopóki nie powiemy względem czego, pytanie „czy to się rusza?" nie ma jednej poprawnej odpowiedzi. Ty teraz stoisz względem pokoju, ale wraz z Ziemią pędzisz wokół Słońca.

  4. 4.

    D

    Tak. Tor to kształt trasy — linia zakreślana przez ciało w ruchu. Może być prostoliniowy albo krzywoliniowy.

  5. 5.

    Fałsz

    Fałsz. Tor to kształt trasy (linia), a droga to jej długość (liczba metrów). Można iść po tym samym torze, a droga zależy od tego, jak długa jest ta linia.

  6. 6.

    B

    Tak. Koniec wskazówki zakreśla okrąg, więc jego tor jest krzywoliniowy (zakrzywiony).

  7. 7.

    70 m

    Droga to długość całej pokonanej trasy — dodajemy długości obu odcinków: $$s = 40\ \text{m} + 30\ \text{m} = 70\ \text{m}$$ Nie ma znaczenia, że uczeń skręcił — liczy się długość całej przebytej linii.

  8. 8.

    A

    Tak. Względem pokoju jesteś w spoczynku, ale względem Słońca poruszasz się z Ziemią z ogromną prędkością. Ruch jest względny.

  9. 9.

    B

    Tak. Droga to długość całego toru, także gdy był kręty — tu $300\ \text{m}$.

  10. 10.

    Prawda

    Prawda. Środek koła przesuwa się wzdłuż prostej, więc jego tor jest prostoliniowy. (Ciekawostka: punkt na oponie zakreśla przy tym pofalowaną, krzywą linię — ma inny tor.)

  11. 11a.

    250 m

    Droga to długość całej łamanej trasy — dodajemy wszystkie trzy odcinki: $$s = 50\ \text{m} + 120\ \text{m} + 80\ \text{m} = 250\ \text{m}$$

  12. 11b.

    A

    Tak. Trasa nie jest jedną prostą — składa się z odcinków biegnących w różnych kierunkach, więc tor jest krzywoliniowy (łamany).

  13. 11c.

    Prawda

    Prawda. Trasa była kręta (łamana), więc odległość „na skróty" w linii prostej jest krótsza niż długość całej pokonanej trasy. Droga jest najkrótsza tylko wtedy, gdy tor jest prostoliniowy.

  14. 12.

    B

    Tak — to znów względność ruchu. Względem stolika kubek się nie porusza, ale względem ulicy jedzie z prędkością autobusu.