Fizyka Bez Stresu
Quiz do druku

Promieniotwórczość — sprawdź się

Klasa 8 (szkoła podstawowa) 13 zadań 18 pkt ok. 22 min
Imię i nazwisko: Data: Wynik: / 18
Rozwiąż w przeglądarce Lekcja do tego quizu

  1. Zadanie 1

    1 pkt

    Czym jest promieniowanie alfa ($\alpha$)?

    • A. Zwykłym światłem widzialnym.
    • B. Szybkim elektronem wyrzuconym z jądra.
    • C. Jądrem helu — dwoma protonami i dwoma neutronami.
    • D. Falą elektromagnetyczną o dużej energii.

  2. Zadanie 2

    1 pkt

    Czym jest promieniowanie beta ($\beta$)?

    • A. Jądrem helu (2 protony i 2 neutrony).
    • B. Szybkim elektronem.
    • C. Neutronem opuszczającym jądro.
    • D. Falą elektromagnetyczną bez ładunku.

  3. Zadanie 3

    1 pkt

    Promieniowanie gamma ($\gamma$) nie ma ładunku i jest falą elektromagnetyczną.

    Prawda Fałsz

  4. Zadanie 4

    3 pkt

    Rysunek pokazuje przenikliwość trzech rodzajów promieniowania. Ze źródła po lewej wychodzą trzy strzałki; zatrzymują je kolejno: kartka papieru, blacha aluminiowa oraz gruby ołów. papier aluminium ołów

    1. a)

      Które promieniowanie zatrzymuje już kartka papieru (pierwsza strzałka)?

      • A. Alfa ($\alpha$)
      • B. Gamma ($\gamma$)
      • C. Beta ($\beta$)
    2. b)

      Do zatrzymania którego promieniowania potrzeba grubego ołowiu (ostatnia strzałka)?

      • A. Beta ($\beta$)
      • B. Gamma ($\gamma$)
      • C. Alfa ($\alpha$)
    3. c)

      Przenikliwość rośnie w kolejności: $\alpha < \beta < \gamma$.

      Prawda Fałsz

  5. Zadanie 5

    1 pkt

    Jak zmieniają się liczby $A$ i $Z$ jądra w rozpadzie alfa?

    • A. $A$ maleje o 2, $Z$ maleje o 4.
    • B. $A$ maleje o 4, $Z$ maleje o 2.
    • C. $A$ rośnie o 4, $Z$ rośnie o 2.
    • D. $A$ bez zmian, $Z$ rośnie o 1.

  6. Zadanie 6

    1 pkt

    Jak zmieniają się liczby $A$ i $Z$ jądra w rozpadzie beta?

    • A. $A$ bez zmian, $Z$ rośnie o 1.
    • B. $A$ bez zmian, $Z$ maleje o 1.
    • C. $A$ rośnie o 1, $Z$ bez zmian.
    • D. $A$ maleje o 4, $Z$ maleje o 2.

  7. Zadanie 7

    2 pkt

    Jądro radu $^{226}_{88}\text{Ra}$ ulega rozpadowi alfa. Powstaje nowe jądro (oraz cząstka $\alpha$). Wyznacz liczby nowego jądra, korzystając z zasad zachowania liczby nukleonów i ładunku.

    1. a)

      Jaka jest liczba masowa $A$ nowego jądra?

      Odpowiedź:
    2. b)

      Jaka jest liczba atomowa $Z$ nowego jądra?

      Odpowiedź:

  8. Zadanie 8

    3 pkt

    Jądro polonu $^{210}_{84}\text{Po}$ ulega rozpadowi alfa. Ustal, jakie jądro powstaje.

    1. a)

      Podaj liczbę masową $A$ powstałego jądra.

      Odpowiedź:
    2. b)

      Podaj liczbę atomową $Z$ powstałego jądra.

      Odpowiedź:
    3. c)

      Pierwiastek o liczbie atomowej $Z = 82$ to:

      • A. Uran (U)
      • B. Ołów (Pb)
      • C. Radon (Rn)

  9. Zadanie 9

    1 pkt

    Próbka zawiera $800$ miliardów jąder izotopu o czasie połowicznego rozpadu $T = 8$ dni. Ile miliardów jąder zostanie po 24 dniach?

    Odpowiedź: mld jąder

  10. Zadanie 10

    1 pkt

    Mamy $640\ \text{g}$ pewnego izotopu o czasie połowicznego rozpadu $T = 2\ \text{h}$. Ile gramów izotopu pozostanie po $6$ godzinach?

    Odpowiedź: g

  11. Zadanie 11

    1 pkt

    Po dwóch czasach połowicznego rozpadu w próbce nie zostaje już nic.

    Prawda Fałsz

  12. Zadanie 12

    1 pkt

    Kto wprowadził pojęcie „promieniotwórczość" i odkrył pierwiastki polon oraz rad?

    • A. Georg Ohm
    • B. Isaac Newton
    • C. Alessandro Volta
    • D. Maria Skłodowska-Curie

  13. Zadanie 13

    1 pkt

    Które zastosowanie promieniotwórczości należy do archeologii i geologii?

    • A. Radioterapia niszcząca komórki nowotworowe.
    • B. Datowanie znalezisk metodą węgla-14.
    • C. Wykrywanie pęknięć w metalowych częściach (defektoskopia).
    • D. Sterylizacja sprzętu medycznego.

Klucz odpowiedzi

Klucz zaczyna się na nowej stronie. Aby wydrukować sam arkusz, dopisz ?klucz=0 na końcu adresu.

  1. 1.

    C

    Tak. Cząstka $\alpha$ to jądro helu $^{4}_{2}\text{He}$ (2 protony + 2 neutrony). Ma ładunek dodatni i najmniejszą przenikliwość.

  2. 2.

    B

    Tak. W rozpadzie $\beta$ neutron zamienia się w proton, a nadmiar ładunku „ucieka" jako szybki elektron — to właśnie cząstka $\beta$.

  3. 3.

    Prawda

    Prawda. $\gamma$ to fala elektromagnetyczna (jak światło, ale bardzo energetyczna) — bez ładunku i bez masy. Ma największą przenikliwość ze wszystkich trzech rodzajów.

  4. 4a.

    A

    Tak. $\alpha$ ma najmniejszą przenikliwość — zatrzyma je nawet kartka papieru.

  5. 4b.

    B

    Tak. $\gamma$ ma największą przenikliwość — potrzeba grubego ołowiu lub betonu.

  6. 4c.

    Prawda

    Prawda. Najsłabiej przenika $\alpha$ (kartka), potem $\beta$ (aluminium), a najsilniej $\gamma$ (ołów/beton).

  7. 5.

    B

    Tak. Jądro wyrzuca cząstkę $\alpha$ ($^{4}_{2}\text{He}$), więc traci 2 protony i 2 neutrony: $A \rightarrow A-4$, $Z \rightarrow Z-2$.

  8. 6.

    A

    Tak. Neutron zamienia się w proton (wylatuje elektron), więc liczba nukleonów się nie zmienia ($A$ bez zmian), a protonów przybywa jeden ($Z \rightarrow Z+1$).

  9. 7a.

    222

    W rozpadzie $\alpha$ liczba masowa maleje o 4: $$A = 226 - 4 = 222$$

  10. 7b.

    86

    W rozpadzie $\alpha$ liczba atomowa maleje o 2: $$Z = 88 - 2 = 86$$ Powstaje radon $^{222}_{86}\text{Rn}$. Sprawdzenie: $226 = 222 + 4$ oraz $88 = 86 + 2$ — zasady zachowania spełnione.

  11. 8a.

    206

    $$A = 210 - 4 = 206$$

  12. 8b.

    82

    $$Z = 84 - 2 = 82$$

  13. 8c.

    B

    Tak. $Z = 82$ to ołów. Powstaje $^{206}_{82}\text{Pb}$ (i cząstka $\alpha$).

  14. 9.

    100 mld jąder

    Najpierw liczymy, ile mija czasów połowicznego rozpadu: $$\frac{24\ \text{dni}}{8\ \text{dni}} = 3\ \text{okresy}$$ Po każdym okresie zostaje połowa: $800 \rightarrow 400 \rightarrow 200 \rightarrow 100$. Zostaje więc 100 mld jąder (czyli $\tfrac{1}{8}$ początkowej liczby).

  15. 10.

    80 g

    Liczba okresów: $\dfrac{6\ \text{h}}{2\ \text{h}} = 3$. Po każdym okresie masa maleje o połowę: $$640\ \text{g} \rightarrow 320\ \text{g} \rightarrow 160\ \text{g} \rightarrow 80\ \text{g}$$ Zostaje 80 g izotopu.

  16. 11.

    Fałsz

    Fałsz. Po jednym $T$ zostaje $\tfrac{1}{2}$, po dwóch $T$ zostaje $\tfrac{1}{4}$ próbki, po trzech $\tfrac{1}{8}$ itd. Za każdym razem ubywa połowa, ale próbka nigdy nie znika „od razu".

  17. 12.

    D

    Tak. Polska uczona, dwukrotna laureatka Nagrody Nobla. Nazwała polon na cześć Polski i odkryła rad.

  18. 13.

    B

    Tak. Znając czas połowicznego rozpadu węgla-14 ($T \approx 5700$ lat), można określić wiek dawnego drewna czy kości.